Jak przebiega rozwód - krok po kroku

Rozwód wygląda groźnie głównie dlatego, że jest nieznany. W praktyce to postępowanie o dość przewidywalnej strukturze - a większość decyzji, które przesądzają o jego przebiegu, zapada przed złożeniem pozwu, nie na sali sądowej.

Decyzje przed pozwem

Pierwsza i najważniejsza: czy żądać orzekania o winie. Rozwód bez orzekania jest szybszy i tańszy - przy zgodzie stron potrafi zakończyć się na pierwszej rozprawie. Orzeczenie winy ma znaczenie głównie majątkowe: małżonek niewinny może żądać alimentów od winnego już przy istotnym pogorszeniu sytuacji materialnej. Ceną jest proces dowodowy, który trwa latami.

Druga decyzja dotyczy dzieci: czy rodzice są w stanie przedstawić wspólne porozumienie o władzy, kontaktach i alimentach. Dobre porozumienie rodzicielskie skraca sprawę o rozprawy i oszczędza dziecku udziału w sporze.

Trzecia to majątek. Sąd rozwodowy dzieli go tylko wyjątkowo, gdy nie przedłuża to sprawy - zwykle podział to osobne postępowanie po rozwodzie. Ale dokumenty warto zabezpieczyć od razu: wyciągi, umowy, wyceny.

Pozew i odpowiedź

Pozew składa się do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków. Opłata sądowa wynosi 600 zł. Pozew musi wykazywać zupełny i trwały rozkład pożycia - czyli ustanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej.

Druga strona otrzymuje odpis pozwu i składa odpowiedź. Na tym etapie widać już, czy sprawa będzie zgodna, czy sporna - i czy potrzebne będą wnioski o zabezpieczenie alimentów lub kontaktów na czas procesu. Zabezpieczenie działa od postanowienia sądu, nie od wyroku, więc bywa ważniejsze niż sam finał sprawy.

Rozprawy

Sąd przesłuchuje strony obowiązkowo - to jedyny dowód, którego w sprawie rozwodowej nie da się pominąć. W sprawach zgodnych na tym się kończy. W spornych dochodzą świadkowie, dokumenty, a przy sporze o dzieci opinia zespołu specjalistów sądowych (OZSS), na którą czeka się wiele miesięcy.

Liczba rozpraw zależy wprost od zakresu sporu: rozwód zgodny to często jedna rozprawa, spór o winę i dzieci - kilka do kilkunastu, rozłożonych na dwa, trzy lata.

Wyrok i co dalej

Wyrok rozwodowy rozstrzyga o rozwiązaniu małżeństwa, winie (albo jej nieorzekaniu), władzy rodzicielskiej, kontaktach, alimentach na dzieci i sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. Uprawomocnia się po 21 dniach, jeśli nikt nie złoży apelacji.

Po prawomocnym wyroku można wrócić do nazwiska sprzed małżeństwa (3 miesiące na oświadczenie przed kierownikiem USC) i przeprowadzić podział majątku - u notariusza przy zgodzie, sądownie przy sporze.

Ile to wszystko trwa

Realne widełki: od kilku miesięcy (sprawa zgodna, sprawny sąd) do trzech lat i dłużej (spór o winę z badaniami OZSS). Największy wpływ na tempo mają nie przepisy, lecz decyzje stron - dlatego strategia sprzed pozwu znaczy więcej niż jakiekolwiek pismo złożone później.